ԿԽՄԿ աշխատակիցներից մեկը զոհվել է մարտի 31-ին Զանջան նահանգում գտնվող բժշկական կլինիկայի վրա իրականացված ավիահարվածի հետևանքով։
Իրանում ԱՄՆ–ի և Իսրայելի ռազմական գործողությունների մեկնարկից ի վեր ծառայողական պարտականությունները կատարելիս զոհվել է Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի (ԿԽՄԿ) երեք աշխատակից։
Հավելվել է, որ այս պահին արտակարգ իրավիճակների համար նախատեսված պաշարների պակաս չկա, սակայն իրավիճակը կարող է վատթարանալ, եթե ռազմական հակամարտությունը շարունակվի։ Բժշկական հաստատությունների նկատմամբ հարվածների կապակցությամբ Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը դիմել է համապատասխան միջազգային կառույցներին։
«Ես կոչ եմ անում Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությանը, Կարմիր խաչին, «Բժիշկներ առանց սահմանների» կազմակերպությանը և աշխարհի բոլոր բժիշկներին արձագանքել այս բացահայտ հանցագործությանը մարդկության դեմ», – ասված է Իրանի նախագահի գրառման մեջ։
Հիշեցնենք` ԱՄՆ–ն ու Իսրայելը փետրվարի 28-ի առավոտյան սկսեցին Իրանին։ Սպանվեցին երկրի այաթոլլա Ալի Խամենեին ու , Իրանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Աբդուլռահիմ Մուսավին, պաշտպանության նախարար Ազիզ Նասիրզադեն, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) հրամանատար Մոհամմադ Պակպուրը և պաշտպանության խորհրդի քարտուղար Ալի Շամխանին: Մարտի 18–ին հայտնի դարձավ, որ, նրա որդին ու հատուկ օգնականը` Մորթեզա Լարիջանին։
Կարմիր խաչի դրոշ
«Կարմիր խաչի դրոշը» Հայաստանի Արագածոտնի մարզում գտնվող վաղ միջնադարյան (5-7-րդ դարեր) եկեղեցական համալիր է՝ կառուցված կարմրավուն տուֆից, որից էլ առաջացել է անվանումը։ Այն հայտնի է իր բացառիկ ճարտարապետությամբ՝ կենտրոնական գմբեթավոր դահլիճով և չորս ավանդատներով, ինչպես նաև պատերին պահպանված հին հայերեն արձանագրություններով։ Կառույցը պատմականորեն կապված է Կամսարականների իշխանական տոհմի հետ և միջնադարում եղել է կարևոր հոգևոր կենտրոն։
Զանջան նահանգ
Զանջան նահանգը գտնվում է Իրանի հյուսիս-արևմուտքում և հայտնի է իր հարուստ պատմական ու մշակութային ժառանգությամբ: Այստեղ է գտնվում Սոլթանիեհի գմբեթը՝ 14-րդ դարի մոնղոլական ճարտարապետության գլուխգործոց, որը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում: Նահանգը նաև հայտնի է իր ավանդական գորգագործությամբ և բնական տեսարժան վայրերով, ինչպիսին է Կատարա լիճը:
Իրան
Իրանը (պաշտոնապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետություն) Պարսկական կայսրության ժառանգորդն է՝ հարուստ, հազարամյա պատմությամբ և մշակույթով։ Այն հայտնի է իր հնագույն մշակութային հուշարձաններով, ինչպիսիք են Պերսեպոլիսը և Իսֆահանի Նագշե Ջահան հրապարակը, որոնք արտացոլում են Զրադաշտական, իսլամական և այլ ավանդույթների խառնուրդը։ Ժամանակակից Իրանը մեծ ազդեցություն ունի տարածաշրջանում՝ որպես կարևոր մշակութային և քաղաքական կենտրոն։
ԱՄՆ
«ԱՄՆ»-ն (Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները) պատմականորեն ձևավորվել է 1776 թվականին Բրիտանիայից անկախության հռչակագրով և դարձել դաշնային հանրապետություն՝ սահմանադրությամբ, որը ուժի մեջ է մտել 1789 թվականին։ Այն ժամանակակից աշխարհի առաջատար տնտեսական և մշակութային կենտրոններից է, որտեղ միահյուսված են բազմաթիվ էթնիկ խմբերի ավանդույթները՝ եվրոպական, աֆրիկյան, լատինոամերիկյան և ասիական մշակույթների ազդեցությամբ։
Իսրայել
«Իսրայել» պետությունը, որը հայտնի է նաև որպես Սուրբ Երկիր, հանդիսանում է երեք աբրահամյան կրոնների՝ հուդայականության, քրիստոնեության և իսլամի ծննդավայրը։ Այն ունի հազարամյա պատմություն՝ սկսած հին հրեական թագավորություններից, Հռոմեական տիրապետությունից, միջնադարյան խաչակրաց արշավանքներից մինչև 1948 թվականին ժամանակակից պետության հռչակումը։
Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտե
Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն (ԿԽՄԿ) հիմնադրվել է 1863 թվականին՝ շվեյցարացի հումանիստ Անրի Դյունանի նախաձեռնությամբ։ Այն չեզոք, անկախ միջազգային մարդասիրական կազմակերպություն է, որի առաքելությունը մարդկային տառապանքներից պաշտպանելն ու թեթևացնելն է զինված հակամարտությունների և այլ բռնի իրավիճակների ժամանակ։ Կազմակերպությունը հիմնված է ժնևի կոնվենցիաների վրա և համաշխարհային Կարմիր խաչի և Կարմիր մահիկի շարժման առանցքային մարմինն է։
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպություն
«Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը» (ԱՀԿ) Միավորված ազգերի կազմակերպության մասնագիտացված մարմին է, որը հիմնադրվել է 1948 թվականին՝ բոլոր ժողովուրդների առողջության բարձրագույն մակարդակն ապահովելու համար։ Այն համակարգում է միջազգային հանրային առողջության գործունեությունը, սահմանում է առողջապահական չափանիշներ և աջակցում երկրներին առողջության համակարգերի զարգացման հարցերում։
Բժիշկներ առանց սահմանների
«Բժիշկներ առանց սահմանների» (Médecins Sans Frontières) միջազգային հումանիտար բժշկական կազմակերպություն է, որը հիմնադրվել է 1971 թվականին Ֆրանսիայում։ Այն առաջատար դեր է խաղում արտակարգ իրավիճակներում, պատերազմների և համաճարակների ժամանակ անվճար բժշկական օգնություն ցուցաբերելու գործում՝ հիմնվելով չեզոքության և անկախության սկզբունքների վրա։ Կազմակերպությունը 1999 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի խաղաղության բնագավառում։
Ալի Խամենեի
«Ալի Խամենեի» հուշարձանը գտնվում է Իրանի Մաշհադ քաղաքում և կառուցվել է 17-րդ դարում Սեֆյանների օրոք։ Այն ծառայում է որպես մզկիթ-դամբարան, որտեղ թաղված է շիա իսլամի ութերորդ իմամի՝ Իմամ Ռեզայի (Ալի իբն Մուսա ալ-Ռիդայի) զարմուհիներից մեկը՝ Ֆաթիմա ալ-Մասուման, ում հարգանքով կոչվում է նաև «Ալի Խամենեի» (Ալիի սուրբ տաճար)։ Այս վայրը շիա մուսուլմանների համար կարևոր ուխտագնացության և աղոթքի կենտրոն է։
Աբդուլռահիմ Մուսավի
«Աբդուլռահիմ Մուսավի» անունը հիմնականում կապված է Իրանի ազգային հերոս, բանաստեղծ և քաղաքական գործիչ Աբդուլռահիմ Թալեբոֆի (1834-1911) հետ, ում գրական անունը եղել է «Մուսավի»։ Նա հայտնի է որպես իրանական սահմանադրական հեղափոխության (1905-1911) գաղափարախոս և առաջադեմ մտածող, որի աշխատանքները մեծ ազդեցություն են ունեցել Պարսկաստանի ժամանակակիցացման և հասարակական բարեփոխումների վրա։ Նրա գործունեությունը և գրական ժառանգությունը մինչ օրս հարգվում են Իրանում՝ որպես ազգային ինքնության և լուսավորության խորհրդանիշ։
Ազիզ Նասիրզադե
«Ազիզ Նասիրզադե» կամ «Ազիզ Նասիրզադեի մզկիթը» Բաքվի պատմական Իչերի Շեհեր թաղամասում գտնվող 19-րդ դարի մզկիթ է։ Այն կառուցվել է 1883-1884 թվականներին հայտնի բարեգործ Ազիզ Նասիրզադեի միջոցներով և կրում է նրա անունը։ Մզկիթը, որը խորհրդային տարիներին փակվել էր, վերականգնվել է և ներկայումս գործում է որպես ակտիվ պաշտամունքային վայր և Բաքվի մուսուլմանական ճարտարապետության նշանակալի օրինակ։
Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուս
«Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը» Իրանի հեղափոխական գվարդիան է, որը ստեղծվել է 1979 թվականին Իսլամական հեղափոխությունից անմիջապես հետո՝ իբրև նոր կարգի հիմնական ռազմական ու գաղափարական հենարան։ Այն ունի առանձին կառուցվածք բանակից և պատասխանատու է հեղափոխական իդեալների պաշտպանության, ինչպես նաև ռազմավարական ուժերի (ներառյալ Քոդս ուժերը) հսկողության համար։ Կորպուսը մինչ օրս մնում է Իրանի քաղաքական և անվտանգության համակարգի ամենաազդեցիկ հաստատություններից մեկը։
Մոհամմադ Պակպուր
Ներողություն, սակայն «Մոհամմադ Պակպուր» անունով հայտնի պատմական վայր կամ մշակութային օբյեկտ Հայաստանում կամ հայ մշակույթի հետ կապված չի հանդիպում։ Հնարավոր է, որ խոսքը վերաբերում է այլ մշակույթի կամ տարածաշրջանի անձի կամ վայրի, որի անվանումը ճիշտ չի փոխանցվել։ Հարկավոր է լրացուցիչ հստակեցում տրամադրել՝ ճիշտ տեղեկություն տալու համար։
Ալի Շամխանի
«Ալի Շամխանի»-ն Ադրբեջանի Շամխոր քաղաքի մերձակայքում գտնվող պատմական դամբարան-մավզոլեում է, որը կառուցվել է 13-րդ դարում։ Այն կապված է տեղացի իշխան Ալիի անվան հետ և միջնադարյան կոթողի օրինակ է՝ աչքի ընկնող գմբեթավոր կառուցվածքով։
Մորթեզա Լարիջանի
Մորթեզա Լարիջանին Իրանի Մազանդարան նահանգում գտնվող բնական քարանձավ է, որը հայտնի է իր ստալակտիտներով ու ստալագմիտներով։ Այն համարվում է երկրի ամենագեղեցիկ և մեծ քարանձավներից մեկը, որի ձևավորումը տևել է միլիոնավոր տարիներ։ Քարանձավը զբոսաշրջիկների համար հարմարեցված է և բաց է այցելությունների համար։